Je hebt misschien wel eens van ‘TENS’ gehoord. Chronische pijn is iets waar we in Nederland steeds vaker over lezen en waar steeds meer informatie over beschikbaar is. Chronische rugklachten komen namelijk veel voor. In dit artikel gaan we dieper in op het gebruik van TENS bij ruiters. Want chronische pijn komt ook bij ruiters voor! Chronische pijn is complex. Langdurige belasting, asymmetrie, oude blessures of een verhoogde spierspanning kunnen allemaal een rol spelen. Binnen het Zorgnetwerk Voor Ruiters (ZNVR) kijken we graag breder dan één losse oplossing en kijken we vooral naar wat elke (zorg-)professional kan doen om jou als ruiter zo optimaal mogelijk te laten functioneren. Een hulpmiddel dat daarbij kan worden ingezet is TENS bij chronische pijnklachten.
In dit artikel leggen we uit wat TENS is, wanneer en door wie het wordt voorgeschreven, en waarom TENS en Paardrijden vooral goed samengaan als onderdeel van een breder (multidisciplinair) behandelplan.
Wat is TENS?
TENS staat voor Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie. Het is een therapievorm waarbij via elektroden op de huid lichte elektrische prikkels worden afgegeven. Deze prikkels beïnvloeden de pijngeleiding en kunnen ervoor zorgen dat pijnsignalen minder sterk worden doorgegeven aan de hersenen. Daarnaast kan TENS de aanmaak van lichaamseigen pijnstillers (endorfines) stimuleren.
Bij TENS bij chronische pijn gaat het niet om genezing van de onderliggende oorzaak, maar om pijnvermindering en betere belastbaarheid. Voor ruiters kan dit betekenen dat bewegen, trainen en paardrijden weer beter mogelijk wordt.
TENS en Paardrijden: wanneer wordt het ingezet?
TENS en Paardrijden is iets wat samenkomt bij ruiters die al langere tijd chronische pijnklachten hebben en waarbij de pijn een belemmering vormt in het dagelijks functioneren of tijdens het rijden. Veel ruiters lopen lang door met pijnklachten, waardoor de kans op het ontwikkelen van chronische pijn groter wordt.
TENS wordt meestal ingezet bij:
- chronische lage rugpijn
- langdurige spierspanning
- zenuwgerelateerde pijnklachten
- pijn die onvoldoende reageert op andere behandelvormen
Een TENS-apparaat wordt in veel gevallen voorgeschreven door een arts, zoals een revalidatiearts, anesthesioloog of pijnspecialist. In sommige situaties kan ook een (gespecialiseerd) fysiotherapeut de aanvraag begeleiden.
De rol van de fysio- of oefentherapeut bij TENS
Binnen het ZNVR werken veel gespecialiseerde (ruiter-)fysiotherapeuten. Een enkele hiervan heeft ook ervaring met de combinatie TENS en Paardrijden. Zij kunnen:
- beoordelen of TENS passend is bij jouw klachten
- uitleg geven over het gebruik van het apparaat
- helpen bij het correct plaatsen van de elektroden
- de instellingen afstemmen op jouw persoonlijke situatie
Sophie Delemarre van Delemarre Hippische Zorg | Fysio in Stiphout ziet dit in haar praktijk steeds vaker:
“Ik merk in mijn praktijk dat ik het laatste jaar steeds vaker mensen zie die één of twee afspraken bij mij komen, terwijl ze bij een andere (ruiter-)fysiotherapeut of bijvoorbeeld een ruitervitaal coach onder behandeling of training zijn voor het paardrijden. Dit komt omdat ik in de praktijk een TENS heb die uitgeleend kan worden aan patienten om te kijken of baat hebben bij deze therapie en omdat ik een TENS apparaat kan uitleggen en gepersonaliseerd instellen.”
Dit laat goed zien hoe TENS bij chronische pijn ook praktijkoverstijgend ingezet kan worden, als ondersteuning binnen een groter geheel.
TENS als onderdeel van een behandelplan
Belangrijk om te benadrukken: TENS is nooit een losse of op zichzelf staande behandeling. TENS is een ondersteunend hulpmiddel, geen vervanging van actieve (oefen-)therapie of behandelingen bij een arts.
Bij chronische pijn is er vaak sprake van meerdere factoren, zoals houding, spierkracht, motorische controle, mentale belasting en rijtechniek. Daarom wordt TENS meestal ingezet als onderdeel van een behandelplan met daarin bijvoorbeeld:
- manuele technieken (bijvoorbeeld bij een manueel therapeut)
- oefentherapie/ fysiotherapie
- coaching op houding en zit
- training naast het paard
- aanpassingen in training of zadel
Wat betekent een multidisciplinair behandelplan?
Binnen het Zorgnetwerk Voor Ruiters denken we vaak multidisciplinair. Dat betekent dat meerdere (zorg-)professionals samenwerken rondom één ruiter, ieder vanuit hun eigen expertise. Denk aan een combinatie van een (ruiter-)fysiotherapeut, arts, ruitervitaal coach, instructeur of andere specialist.
Bij TENS bij chronische pijn kan dit bijvoorbeeld betekenen dat:
- de arts betrokken is bij de medische diagnose en indicatie
- de fysiotherapeut TENS instelt en combineert met actieve therapie
- een ruiterfitheidstrainer of instructeur helpt bij het verbeteren van houding en beweging tijdens het paardrijden
- Je een les op een paardrijsimulator neemt om te kijken naar wat er gebeurd in je lichaam tijdens training
Juist deze samenwerking maakt dat TENS en Paardrijden effectief en duurzaam kunnen samengaan.
TENS iets voor jou?
TENS kan voor ruiters met chronische pijn een waardevolle ondersteuning zijn, mits het op de juiste manier en binnen een breder behandelplan wordt ingezet. Door samen te werken binnen een multidisciplinair netwerk ontstaat er ruimte voor maatwerk, afgestemd op zowel de ruiter als het paard.
Binnen het Zorgnetwerk Voor Ruiters blijven we deze integrale aanpak stimuleren, zodat ruiters met klachten zo gezond, bewust en met plezier mogelijk kunnen blijven paardrijden. Op zoek naar een ruiter(zorg)professional? Kijk eens op de zorgzoeker!
